(BG-CH-13-V-01) Bhagavad Gita Chapter 13 Verse 1

श्रीभगवान:

इदं शरीरं कौन्तेय क्षेत्रमित्यभिधीयते।

एतद्यो वेत्ति तं प्राहुः क्षेत्रज्ञ इति तद्विदः ॥१३- १॥


(BG-CH-13-V-02) Bhagavad Gita Chapter 13 Verse 2

क्षेत्रज्ञं चापि मां विद्धि सर्वक्षेत्रेषु भारत।

क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोर्ज्ञानं यत्तज्ज्ञानं मतं मम ॥१३- २॥


(BG-CH-13-V-03) Bhagavad Gita Chapter 13 Verse 3

तत्क्षेत्रं यच्च यादृक्च यद्विकारि यतश्च यत्।

स च यो यत्प्रभावश्च तत्समासेन मे शृणु ॥१३- ३॥


(BG-CH-13-V-04) Bhagavad Gita Chapter 13 Verse 4

ऋषिभिर्बहुधा गीतं छन्दोभिर्विविधैः पृथक्।

ब्रह्मसूत्रपदैश्चैव हेतुमद्भिर्विनिश्चितैः ॥१३- ४॥


(BG-CH-13-V-05) Bhagavad Gita Chapter 13 Verse 5

महाभूतान्यहंकारो बुद्धिरव्यक्तमेव च।

इन्द्रियाणि दशैकं च पञ्च चेन्द्रियगोचराः ॥१३- ५॥


(BG-CH-13-V-06) Bhagavad Gita Chapter 13 Verse 6

इच्छा द्वेषः सुखं दुःखं संघातश्चेतना धृतिः।

एतत्क्षेत्रं समासेन सविकारमुदाहृतम् ॥१३- ६॥


(BG-CH-13-V-07) Bhagavad Gita Chapter 13 Verse 7

अमानित्वमदम्भित्वमहिंसा क्षान्तिरार्जवम्।

आचार्योपासनं शौचं स्थैर्यमात्मविनिग्रहः ॥१३- ७॥


(BG-CH-13-V-08) Bhagavad Gita Chapter 13 Verse 8

इन्द्रियार्थेषु वैराग्यमनहंकार एव च।

जन्ममृत्युजराव्याधिदुःखदोषानुदर्शनम् ॥१३- ८॥


(BG-CH-13-V-09) Bhagavad Gita Chapter 13 Verse 9

असक्तिरनभिष्वङ्गः पुत्रदारगृहादिषु।

नित्यं च समचित्तत्वमिष्टानिष्टोपपत्तिषु ॥१३- ९॥


(BG-CH-13-V-10) Bhagavad Gita Chapter 13 Verse 10

मयि चानन्ययोगेन भक्तिरव्यभिचारिणी।

विविक्तदेशसेवित्वमरतिर्जनसंसदि ॥१३- १०॥


(BG-CH-13-V-11) Bhagavad Gita Chapter 13 Verse 11

अध्यात्मज्ञाननित्यत्वं तत्त्वज्ञानार्थदर्शनम्।

एतज्ज्ञानमिति प्रोक्तमज्ञानं यदतोऽन्यथा ॥१३- ११॥


(BG-CH-13-V-12) Bhagavad Gita Chapter 13 Verse 12

ज्ञेयं यत्तत्प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वामृतमश्नुते।

अनादि मत्परं ब्रह्म न सत्तन्नासदुच्यते ॥१३- १२॥


(BG-CH-13-V-13) Bhagavad Gita Chapter 13 Verse 13


सर्वतः पाणिपादं तत्सर्वतोऽक्षिशिरोमुखम्।

सर्वतः श्रुतिमल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठति ॥१३- १३॥


(BG-CH-13-V-14) Bhagavad Gita Chapter 13 Verse 14

सर्वेन्द्रियगुणाभासं सर्वेन्द्रियविवर्जितम्।

असक्तं सर्वभृच्चैव निर्गुणं गुणभोक्तृ च ॥१३- १४॥


(BG-CH-13-V-15) Bhagavad Gita Chapter 13 Verse 15

बहिरन्तश्च भूतानामचरं चरमेव च।

सूक्ष्मत्वात्तदविज्ञेयं दूरस्थं चान्तिके च तत् ॥१३- १५॥


(BG-CH-13-V-16) Bhagavad Gita Chapter 13 Verse 16

अविभक्तं च भूतेषु विभक्तमिव च स्थितम्।

भूतभर्तृ च तज्ज्ञेयं ग्रसिष्णु प्रभविष्णु च ॥१३- १६॥


(BG-CH-13-V-17) Bhagavad Gita Chapter 13 Verse 17

ज्योतिषामपि तज्ज्योतिस्तमसः परमुच्यते।

ज्ञानं ज्ञेयं ज्ञानगम्यं हृदि सर्वस्य विष्ठितम् ॥१३- १७॥


(BG-CH-13-V-18) Bhagavad Gita Chapter 13 Verse 18

इति क्षेत्रं तथा ज्ञानं ज्ञेयं चोक्तं समासतः।

मद्भक्त एतद्विज्ञाय मद्भावायोपपद्यते ॥१३- १८॥